Bảng tra lực siết bu lông là tài liệu quan trọng trong quá trình lắp đặt và kiểm tra các mối ghép cơ khí. Việc xác định đúng lực siết giúp bu lông đạt độ căng cần thiết, đảm bảo mối ghép chắc chắn mà không làm biến dạng hoặc hư hỏng ren.

Trong thực tế, lực siết không thể áp dụng một mức cố định cho mọi loại bu lông. Giá trị phù hợp phụ thuộc vào đường kính, cấp bền, vật liệu, tình trạng ren và điều kiện lắp ráp. Vì vậy, sử dụng bảng tra lực siết bu lông đúng tiêu chuẩn sẽ giúp quá trình thi công chính xác và an toàn hơn.

Table of Contents

Lực siết bu lông là gì?

Lực siết bu lông là mô-men xoắn được tác động lên đầu bu lông hoặc đai ốc trong quá trình lắp đặt. Lực này tạo ra lực căng trong thân bu lông, từ đó ép chặt các chi tiết cần liên kết với nhau.

Đơn vị thường được sử dụng để biểu thị lực siết là N·m (Newton mét).

Nếu lực siết quá thấp, mối ghép có thể bị lỏng trong quá trình vận hành. Ngược lại, nếu siết quá mạnh, bu lông có thể bị kéo giãn, biến dạng ren hoặc thậm chí bị gãy.

Do đó, bảng tra lực siết bu lông thường được sử dụng kết hợp với cờ lê lực để kiểm soát mô-men siết trong quá trình lắp ráp.

Bảng tra lực siết bu lông tham khảo

Giá trị dưới đây mang tính tham khảo cho bu lông hệ mét với điều kiện lắp ráp thông thường. Khi nhà sản xuất thiết bị hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật quy định giá trị riêng, cần ưu tiên theo tài liệu kỹ thuật đó.

Kích thước	Cấp bền 8.8	Cấp bền 10.9	Cấp bền 12.9
M6	10 N·m	14 N·m	17 N·m
M8	25 N·m	35 N·m	41 N·m
M10	49 N·m	69 N·m	83 N·m
M12	85 N·m	120 N·m	145 N·m
M14	135 N·m	190 N·m	230 N·m
M16	210 N·m	295 N·m	355 N·m
M18	290 N·m	405 N·m	485 N·m
M20	410 N·m	580 N·m	690 N·m
M22	550 N·m	780 N·m	930 N·m
M24	710 N·m	1.000 N·m	1.200 N·m
M27	1.050 N·m	1.480 N·m	1.780 N·m
M30	1.420 N·m	2.000 N·m	2.400 N·m

Lưu ý: Đây là các giá trị tham khảo. Lực siết thực tế có thể thay đổi đáng kể theo hệ số ma sát, tình trạng bề mặt, loại lớp phủ, chất bôi trơn và yêu cầu của từng mối ghép. Không nên sử dụng bảng trên thay thế cho thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.

Những yếu tố ảnh hưởng đến lực siết bu lông

Khi sử dụng bảng tra lực siết bu lông, không nên chỉ nhìn vào kích thước M6, M8, M10 hay M12. Một số yếu tố quan trọng cần được xem xét gồm:

1. Đường kính bu lông

Đường kính càng lớn thì khả năng chịu tải của bu lông thường càng cao và mô-men siết yêu cầu cũng tăng.

Ví dụ, lực siết của bu lông M16 sẽ khác đáng kể so với bu lông M8 dù sử dụng cùng phương pháp lắp đặt.

2. Cấp bền

Cấp bền thể hiện khả năng chịu lực của bu lông. Các cấp bền phổ biến trong cơ khí gồm 8.8, 10.9 và 12.9.

Với cùng đường kính, bu lông cấp bền cao thường có khả năng chịu lực lớn hơn và mức mô-men siết cho phép cũng cao hơn.

3. Hệ số ma sát

Ma sát giữa ren bu lông, đai ốc và bề mặt tiếp xúc ảnh hưởng trực tiếp đến mối quan hệ giữa mô-men siết và lực căng bu lông.

Bu lông khô, bu lông được bôi dầu hoặc sử dụng lớp phủ bề mặt khác nhau có thể cho kết quả lực căng khác nhau dù cùng một mức mô-men siết.

4. Tình trạng ren

Ren bị bẩn, han gỉ, biến dạng hoặc có vật liệu bám trên ren có thể làm thay đổi lực ma sát. Vì vậy, cần kiểm tra và làm sạch ren trước khi lắp đặt.

5. Phương pháp siết

Để kiểm soát chính xác mô-men xoắn, nên sử dụng cờ lê lực thay vì siết hoàn toàn bằng dụng cụ thông thường.

Cách sử dụng bảng tra lực siết bu lông

Để tra lực siết chính xác, có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định kích thước bu lông

Kiểm tra đường kính danh nghĩa của bu lông, chẳng hạn M8, M10, M12, M16 hoặc M20.

Bước 2: Xác định cấp bền

Kiểm tra ký hiệu được dập trên đầu bu lông để xác định cấp bền. Ví dụ, ký hiệu 8.8 cho biết bu lông thuộc cấp bền 8.8.

Bước 3: Xác định điều kiện lắp ráp

Cần biết ren đang ở trạng thái khô, có dầu bôi trơn hay sử dụng lớp phủ đặc biệt.

Bước 4: Tra giá trị mô-men

Đối chiếu kích thước và cấp bền trong bảng tra lực siết bu lông để tìm giá trị tham khảo phù hợp.

Bước 5: Sử dụng cờ lê lực

Cài đặt cờ lê lực theo giá trị yêu cầu rồi tiến hành siết đều. Với những mối ghép quan trọng, nên thực hiện theo trình tự siết được quy định trong tài liệu kỹ thuật.

Vì sao không nên siết bu lông bằng cảm giác?

Trong các công việc đơn giản, nhiều người có thói quen siết bu lông dựa vào cảm giác. Tuy nhiên, phương pháp này khó đảm bảo độ chính xác.

Hai người có thể dùng cùng một loại dụng cụ nhưng tạo ra lực siết hoàn toàn khác nhau. Đặc biệt với các mối ghép chịu tải lớn hoặc phải làm việc liên tục, sai lệch lực siết có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của toàn bộ hệ thống.

Sử dụng bảng tra lực siết bu lông kết hợp cờ lê lực giúp kiểm soát quá trình lắp đặt tốt hơn và hạn chế tình trạng siết thiếu hoặc siết quá mức.

Ứng dụng của lực siết bu lông trong thực tế

Kiểm soát lực siết được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như:

Lắp ráp máy móc và thiết bị công nghiệp.
Kết cấu thép và xây dựng.
Hệ thống cơ khí.
Lắp đặt thiết bị điện, M&E.
Sản xuất và sửa chữa ô tô, xe máy.
Lắp đặt hệ thống thang máy.
Liên kết các chi tiết máy chịu tải trọng lớn.

Đặc biệt với các mối ghép trong hệ thống thang máy hoặc kết cấu chịu tải, việc lựa chọn đúng loại bu lông và kiểm soát lực siết là yếu tố quan trọng để đảm bảo độ ổn định của liên kết.

Một số lưu ý khi siết bu lông

Khi áp dụng bảng tra lực siết bu lông, cần lưu ý:

Không sử dụng một giá trị lực siết cho tất cả các loại bu lông.
Kiểm tra đúng đường kính và cấp bền.
Kiểm tra tình trạng ren trước khi lắp.
Xác định bu lông đang được siết ở điều kiện khô hay có bôi trơn.
Không dùng cờ lê lực vượt quá phạm vi làm việc cho phép.
Với mối ghép quan trọng, ưu tiên thông số do nhà sản xuất hoặc hồ sơ kỹ thuật quy định.
Không tự ý tăng lực siết khi bu lông đã đạt mô-men yêu cầu.
Sau khi lắp đặt, cần kiểm tra lại nếu hệ thống có yêu cầu về mô-men siết.

Mua bu lông, ốc vít và phụ kiện cơ khí tại Đông Khoa

Việc lựa chọn đúng loại bu lông quan trọng không kém việc xác định đúng lực siết. Tùy từng ứng dụng, cần lựa chọn phù hợp về kích thước, vật liệu, cấp bền và xử lý bề mặt.

Cơ Khí Đông Khoa cung cấp đa dạng các sản phẩm bu lông, ốc vít, ty ren và phụ kiện liên kết phục vụ nhu cầu cơ khí, xây dựng, M&E và hệ thống thang máy.

Nếu cần tư vấn về kích thước, chủng loại hoặc thông số sản phẩm, khách hàng có thể liên hệ Đông Khoa để được hỗ trợ lựa chọn phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Cơ Khí Đông Khoa – Tự sản xuất, hàng sẵn, nhận đơn số lượng lớn.

Liên hệ cho Đông Khoa

SĐT: 098 983 9094 – 098 983 9093

Email: cokhidongkhoa@gmail.com

Facebook: https://web.facebook.com/cokhidongkhoa?_rdc=1&_rdr#

Bảng tra lực siết bu lông theo cấp bền và đường kính